Artırılmış Gerçeklik Nedir ?

Son yüzyılda bilgisayarlarda üretilen teknolojinin ve bilginin gerçek ortamlarda etkin ve istenilen şekilde kullanılabilmeleri için artırılmış gerçeklik gibi yeni teknolojiler üretilmeye ve geliştirilmeye başlanmıştır.[1]

İlke olarak sanal gerçekliğin daha gelişmiş bir türü olan artırılmış gerçeklik, gerçek bir çevre ve o çevredeki canlıların ve nesnelerin görüntülerinin, bilgisayarlar tarafından üretilen grafik, ses ve konum verileri gibi ek veriler ve görsel efektlerle gerçek zamanlı olarak zenginleştirilerek daha detaylı ve anlaşılır bir şekilde tanımlanmasını sağlar. Sanal gerçeklikte görüntülenen/görüntülenecek canlılar ve nesneler sadece bilgisayar ortamında oluşturulup simüle edilirken, artırılmış gerçeklikte temel olarak “gerçek” bir dünya görüntüsü bulunmaktadır. Artırılmış gerçeklik için verilebilecek basit ama belki de en iyi ve en bilinen örnek futbol maçlarında taraftarlara çizgiler veya çemberler yardımıyla belirli mesafelerin (örneğin serbest vuruş mesafesinin) gösterilmesidir. Artırılmış gerçeklik kapsamında üretilen bilgi ve veriler kuramsal olarak insanların tüm duyularına hitap edecek şekilde organize edilebilecek olsa da, artırılmış gerçeklik daha çok görsel bir hizmet olarak algılanmakta ve bu şekilde kullanılmaktadır.[2]

Artırılmış gerçeklik gerçek çevreyle yeni bir yolla etkileşimde bulunmaya olanak sağlayan bir ortamdır. Artırmak ve zenginleştirmek aslında insanın herhangi bir duyu organının elde ettiği verileri dijital verilerle daha da anlamlandırılması olarak ifade edilmektedir.[3]

 

1.1.                ARTTIRILMIŞ GERÇEKLİK KAVRAMI

Artırılmış gerçeklik (Augmented Reality) terimine ait birçok farklı çeviri ve kullanım bulunmaktadır. Bunlar; artırılmış gerçeklik, genişletilmiş gerçeklik, zengin veya zenginleştirilmiş gerçeklik ve yükseltilmiş gerçeklik şeklindedir. Fakat en yaygın kullanım artırılmış gerçeklik şeklindeki kullanımıdır.

Artırılmış gerçeklik gerçek çevreyi tanımlamak için izleme teknolojilerinden faydalanan bir süreçtir. Artırılmış gerçeklik uygulamaları belirlenmiş ve tanımlanmış ipuçlarıyla çalışmaktadır. İpuçları, görsel tanımlamalar veya küresel konumlama sistemine ait koordinatlar da olabilir. Artırılmış gerçekliğin tanımlayıcıları marker denilen özel işaretleyiciler de olabilir. Bu ipuçları vasıtasıyla artırılmış gerçeklik dijital ortam desteğiyle gerçek çevreyi zenginleştirmeye ve gerçek dünyaya ek olarak sanal bir dünyanın 2. Bir katman olarak eklenmesine olanak sağlamaktadır.

Artırılmış gerçeklik teknolojisi, sanal ortam ya da daha yaygın kullanılan ismiyle sanal gerçekliğin bir türüdür ve sanal gerçeklikteki gibi gerçeklikle yer değiştirmenin aksine onu tamamlamaktadır.[4]Artırılmış gerçeklikte gerçekliğin sanal ile tamamlanması söz konusudur. Kullanıcılar, artırılmış gerçeklikte sanal objeleri gerçek dünya içerisinde görme imkânına sahip olurlar. Böylece etraflarındaki gerçek dünyayı ve artırılmış dünyayı birleştirilmiş olarak görebilirler. Burada gerçek dünyanın tamamen göz ardı edilmesi ya da yer değiştirmenin aksine baskın bir şekilde artırılmış gerçekliğin rol alması söz konusudur.[5]

Artırılmış gerçeklik, sanal gerçekliğin farklı bir türevi olmakla birlikte, sanal gerçeklik kullanıcının etrafındaki gerçek çevreyi algılayamadığı, tamamen yapma bir ortama yerleştirildiği bir sistemdir. Kullanıcıya çoklu sensör yöntemleri vasıtasıyla bilgisayar tarafından oluşturulmuş, gerçek zamanlı üç boyutlu benzetim ve gerçek zamanlı etkileşimli bir dünya sunan insan-bilgisayar ara yüzü olarak tanımlanmıştır. [6] Artırılmış gerçeklik ise dijital olarak bilgisayar veya bilgisayar özellikli cihaz yoluyla üretilmiş verinin -ki bu imaj, ses, video ya da diğer algılarla kavrayabileceğimiz veriler olabilir- gerçek zamanlı ortam üzerine yerleştirilmesiyle oluşturulur. Teknik olarak Artırılmış gerçeklik beş duyumuzu da etkileyecek şekilde kullanılabilir, ama günümüzde kullanım şekilleri daha çok görsel algımız üzerine yoğunlaşmaktadır.[7]

Artırılmış gerçeklik, Gerçek dünyadaki çevrenin ve içinde bulundurduklarının bilgisayar tarafından üretilen ses, video, grafik ve küresel konumlama sistemi verileriyle zenginleştirilerek meydana getirilen canlı, doğrudan veya dolaylı fiziksel görünümüdür.[8] Bu kavram kısaca gerçekliğin bilgisayar tarafından değiştirilmesi ve zenginleştirilmesidir. Artırılmış gerçeklik tam olarak gerçek hayat tecrübesi ile sanal dünyanın arasındaki duvarların yıkılmasını belirtmektedir. [9]

Artırılmış gerçeklik teknolojisi 4 farklı çevre biriminin birleşimidir. Bu çevre birimleri; birinci olarak kamera, ikinci olarak bilgisayar alt yapısı, üçüncü olarak bir işaretleyici ve son olarak gerçek dünyadan oluşmaktadır. Artırılmış gerçeklik bu farklı dört birimin 3 boyutlu olarak gerçek dünyada konumlandırılması olarak anlatılabilir. [10]

Artırılmış gerçeklik, obje ve ortamların genel ve özel bilgilerini açıklamada başka bir ifadeyle etiketlemede kullanılabilmektedir. Artırılmış gerçeklik uygulamaları için oluşturulan cihaz ve uygulamalardan yararlanarak obje ve ortamlara ilişkin bilgilere etiketleme yöntemi sayesinde ulaşılabilir Örneğin, kullanıcılar cep telefonlarını içinde bulundukları gerçek zamanlı çevreye yönelttiklerinde ilgili çevre hakkında bilgi sahibi olmaları mümkün olmaktadır. Bu özellik vasıtasıyla artırılmış gerçeklik, Şekil 3’de bulunan örnekteki gibi mekânlar veya belirli yerler hakkında teknolojiyi kullanarak bilgi edinmek isteyen kullanıcılara önemli bir avantaj sağlamaktadır.[11]

Şekil 3 : Artırılmış Gerçeklikle Çevre Hakkında Bilgi Edinme Örneği

Kaynak:http://www.etud.com.tr/wp-content/uploads/2015/01/augmented-reality-madde-us.jpg

Şekil 3’de bulunan örnekte artırılmış gerçeklik uygulamaları GPS verilerinden veya görüntü tanıma özelliklerinden faydalanarak harekete geçebilmektedir. Bu da uygulamanın kodlanma veya tanımlama biçimine göre değişebilmektedir.

Özellikle son yıllarda insanlar hayatlarını sürekli ve artan bir şekilde internet dünyasına taşımaktadır ve hayatlarını internet üzerinden paylaşmaktadır. Artırılmış gerçeklik uygulamaları bu paylaşımları gerçekmiş gibi hissettirebilmeyi sağlamaktadır ve aslında sanal dünyanın en gerçekçi halini kullanıcılarına yaşatmaktadır.

 

[1] James Vallino, Interactive Augmented Reality, University of Rochester, New York, 1998, s. 1

[2] Bilim ve Teknik Dergisi, Şubat 2014, s. 34.

[3] Jens Grubert – Raphael Grasset, Augmented Reality for Android Application Development, Packet Publishing, Birmingham, UK, 2013, s. 5.

[4] Ronald T Azuma. , “A Survey of Augmented Reality”, Presence: Teleoperators and Virtual Environments, Vol. 6, 1997, s. 355.

[5] Oliver Bimber – Ramesh Raskar, Spatial Augmented Reality: Merging Real and Virtual Worlds, A K Peters Wellesley, Massachusetts, 2005, s. 4.

[6] Hua Hong,  “Augmented Virtual Environments”, Optics and Photonics News, OSN,  Ekim 2006, s. 26.

[7] Greg Kipper – Rampolla Joseph, Augmented Reality: “An Emerging Technologies Guide to AR”,Syngress, Waltham, 2012.

[8] Wayne Zachary v.dğr., “The Use of Executable Cognitive Models in Simulation based Intelligent Embedded Training, Proceedings of Human Factors Society, Santa Monica, 1997, s. 1112.

[9] Oliver Bimber , Ramesh Raskar, “Modern Approaches to Augmented Reality”, Conference Tutorial Eurographics, 2004.

[10] Çakal -Eymirli,  s.3.

[11] Azuma,  s. 359.

 

 

Yazar: FATİH BİLİCİ

 

Fatih Bilici {Fatih Bilici}